Waar is de McDonalds van de wijkvernieuwing

Column Real Estate Magazine 2009. Die vraag heb ik mezelf en anderen al vaker gesteld: 'Waar is de McDonald's van de wijkvernieuwing'. Waarom zijn er in het domein van stedelijke vernieuwing geen ketens actief. Waarom worden zaken met gebleken succes niet 'opgeschaald en uitgerold'? Mijn verwondering wordt breed gedeeld, daar niet van. Maar dan komt het. Los van de weerzin die de in de titelvraag genoemde firma oproept, volgt een stroom van bezwaren. Welke succesvolle keten je ook als voorbeeld noemt, er is altijd iets mis met de prijs, de arbeidsomstandigheden, de duurzaamheid of de kleur. Om te eindigen met de dooddoener dat ondernemers er vooral zijn om hun eigen portemonnee te vullen. 'En daar gaan we ons belastinggeld niet aan besteden.'

Des te opmerkelijker is dat de 'wijk als business case' zoveel weerklank vindt. Een gedachtegoed dat juist appelleert aan ondernemerschap. Ik heb al veel workshops geleid met als startvraag: 'Wat zou er allemaal mogelijk zijn als de wijk een onderneming zou zijn, je eigen onderneming'. Die vraag prikkelt; ze maakt creativiteit en energie vrij. Aan het eind van zo'n workshop is de sfeer vaak opgetogen en uitgelaten.

Maar daarna, wat gebeurt er daarna? Dan dompelt iedereen weer onder in de waan van de dag. De opgeflakkerde ideeën en ambities ebben nog wat na, maar meestal hoor je er nooit meer wat van. In de stedelijke vernieuwing zijn veel conceptueel ingestelde professionals actief die hun gedachten graag laten gaan over een betere wereld. Ideeën en plannen zijn er genoeg. Maar wat we nodig hebben zijn ondernemers die het ook gaan doen.

Maar de realiteit is dat we zulke ondernemers slecht kunnen verdragen. Wel eens een workshop gedaan met echte ondernemers? Met een lokale cateraar of met de baas van de supermarkt? Dan ervaar je meteen wat Winsemius 'schurende logica's' noemt. De logica van de ondernemer is die van klanten, van winst en van morgen beginnen; de logica van de stedelijke professional is die van breed draagvlak, van maatschappelijk rendement en van een zorgvuldig proces.

Daar moeten we doorheen zien te komen. Dat vraagt wat van het geduld en de oriëntatie van de ondernemers, maar dat vraagt ook een andere attitude van al die professionals. Gemeenten en woningcorporaties zijn twee van de grootste belanghebbers bij wijken van waarde; zij moeten ondernemers uitdagen om die waarde te creëren. Verzin het niet zelf, maar schep ruimte. Nodig partijen uit om hun elders behaalde succes bij jou te herhalen; om hun product of dienst 'op te schalen en uit te rollen'. Want al die wijken zijn minder uniek dan we onszelf wijsmaken.En een laatste tip: kijk wat minder vies als de andere partijen geld willen verdienen. Want geld is een buitengewoon bruikbare maatstaf voor succes.

Waar is de McDonalds van de wijkvernieuwing

• Download
• Info
• Eigenschappen